«

»

Նոյ 01 2013

Տպել Գրառում

Լիլիթ Հակոբյան | ՄԻ ԿՏՈՐ ՇԱՔԱՐ

Լիլիթ Հակոբյան

Լիլիթ Հակոբյան

«Մի կտոր շաքար… Վատ չէ, թեյն անհամ չի լինի, երկու կտորը ճոխություն է, այս ամիս նման դեպք մի անգամ եղել է, հերիք է, էլ չսպասեմ»,- մտածում էի` թեյի գդալը բաժակի պատերին շրխկացնելով: Հետո տատս ասաց, որ քաղաքակիրթ մարդիկ անձայն են շաքարը լուծում ջրում: Ես սկսեցի տանջվել. «էդ ինչպե՞ս»: Մտքովս չանցավ, որ նրանց շաքարը մի կտոր չի, որի ամեն հատիկից փորձում են քաղցրություն ստանալ, որ դառը ջուր չխմեն: Տատիս ասելուց հետո մի լավ ջանք թափեցի, մինչև անձայն շաքարի կոշտ հատիկը լուծեցի ջրում, պարզվեց թեյս սառել է: Սառը թեյից սառը բան չկա: «Էլ չեմ ուզում»:

Տատս պարզաբանեց, որ էդ նույն քաղաքակիրթ մարդիկ ուտելիքն ու ըմպելիքը չեն ավելացնում, մինչև վերջ են ուտում: Ինչ իմանայի, որ նրանց թեյը չի սառչում, տաք են խմում ու չեն մրսում: «Ուզում եմ ես էլ քաղաքակիրթ դառնալ»: Մինչև վերջին կաթիլը ֆռթացրի… Անհամ ու սառը թեյի կաթիլները, որում մի կտոր շաքար էր, որը ես լուծելի էի ջրում առանց բաժակի պատերին գդալով շրխկացնելու: Հետո տատիցս իմացա, որ էդ քաղաքակիրթներն անձայն են խմում, դե առանց ֆռթացնելու էլի: Այս դասի համար արդեն ուշ էր: Հաջորդ թեյին ու մի կտոր շաքարին պիտի սպասեի…

Սեղանին դրված լամպի լույսը թույլ էր: «Նավթը քիչ է, իսկ էսպիսի մութ օրեր դեռ շատ են լինելու, պետք է տնտեսենք»,- ասում էր տատս: Մենք էլ տնտեսում էինք, չնայած ես այդ բառի իմաստը չէի հասկանում, բայց ինչքան կարող էի, տնտեսում էի: Ես փոքր էի, ավելի փոքր, քան լինում են այս ամենը հիշելու համար, բայց ես հիշում եմ, որովհետև տատիս դասերը շատ տպավորիչ էին մոռանալու համար, տարիքն էստեղ կապ չունի:

Իմ ծնվելն էլ եմ հիշում… Հա, մի զարմացեք, էլի տատիս մատը խառն է էս գործում: Ինձ տեսավ ու ասաց. «Անունը կդնենք Լիլիթ, որ Իսահակյանի հերոսուհի Լիլիթի նման «կրակ» լինի»: Ստիպված էի ենթարկվել ու «կրակ» լինել: Տատս բանասեր էր ու գրական կերպարների հարցում բծախնդիր, ես ջանքեր չէի խնայում:

… Լույսերը տվեցին: Էլի սերիալը կեսից ենք նայելու: Նայեցինք: Կլանված էինք նայում: Էս սերիալի մարդիկ սիրուն էին հագնված, սիրուն մազեր ունեին, ռուսերեն էին խոսում: Չնայած դպրոց չէի գնում դեռ, բայց որպես հետխորհրդային ծնունդ, ռուսերենը գեներով ժառանգել էի, էնպես, որ ամեն ինչ հասկանում էի: Սերիալը չէր վերջացել, լույսերն էլի գնացին:

…Հայրս սիրում էր մեզ ուսերին դրած ման տալ: Այսպես մանկուց սովորեցի բարձրությունից չվախենալ: Այն ժամանակվա ամենաբարձր կետը, որ երբևէ բարձրացել էի, հորս ուսերն էին: Այստեղ` վերևում նստած ես մոռանում էի առավոտվա մի կտոր շաքարն ու հեռավոր քաղաքակիրթ մարդկանց:

Հետո ամեն մեկս մի անկյունում նստում էինք էդ մթության մեջ ու մի բանով զբաղվում, մինչև տատս կասեր. «Եկեք մի պատմություն պատմեմ»: Մենք չորս երեխա էինք, մի մարդու պես կուչ էինք գալիս տատիս շուրջը` ծածկոցի տակ: Տատիս պատմությունները մինչև հիմա բառ առ բառ հիշում եմ: Նրա պատմածները սերիալներից գունավոր ու իրական էին թվում… Տատս բանասեր էր, պատկերավոր էր պատմում: Սովորաբար պատմվածքի ավարտին մեզ գրկած էին տանում ու մեր անկողիններում պառկեցնում: Թեպետ հորս կամ մորս գրկելուց արթնանում էի, բայց հավես է, երբ քեզ ձեռքերի վրա են տանում, դրա համար էլ շարունակում էի քնած ձևանալ:

Տատիս հեքիաթներում թագուհիներին էին ձեռքերի վրա տանում: Ես ինձ թագուհի էի զգում, լամպի լույսի ներքո ու հորս ձեռքերի վրա…

Հաջորդ նախաճաշին մոռացած էի լինում տատիս դասերը, ինձ հետաքրքրում էր իմ մի կտոր շաքարն ու թեյը: Տատս ակնոցի վրայից նայում էր ինձ, այդ հայացքից ամեն բան հիշում էի ու նույնիսկ նոր դասերն առանց ասելու յուրացնում: Տատս խիստ էր, մի նայվածքով դաստիարակում էր: Մոտ 150 տարվա մանկավարժ էր, ինչքան ուժ ուներ, մեզ դաստիարակում էր: Մենք գերդաստիարակված երեխաներ էինք, ովքեր կանգնած էին քաղաքակիրթ մարդիկ դառնալու վտանգի առաջ:

Որպես ինտելիգենցիայի ներկայացուցիչ` ես սովորեցի շախմատ խաղալ: Իմ տարիքի երեխաները տիկնիկով էին խաղում, ես շախմատ սովորեցի: Պապս ասում էր, որ խելացի մարդիկ շախմատ են խաղում: Ես դարձա փոքրիկ խելացի մարդ, ով շախմատ էր խաղում պապի ու բոլոր պապիների հետ, ովքեր հյուր էին մեր տանը: Ես ինձ հիշում եմ լուրջ դեմքով շախմատի տախտակի առաջ նստած տարբեր պապիների հետ: Դեռ դպրոց չէի գնում:

Վեց տարեկանում ինձ դպրոց ուղարկեցին: Դասընկերներս յոթ տարեկան էին, հետո էլ երկու կտոր շաքարով էին թեյ խմել մանկուց ու ավելի մարմնեղ էին: Ես ինձ փոքրիկ ու անզոր զգացի. հորս գրկից իջել էի, իսկ տատիս հեքիաթների թագուհիները մնացել էին հեռվում:

Դպրոցում կարդալ սովորեցի, գրքոտվեցի, գրել սովորեցի ու սկսեցի հորս անվերջ նամակներ գրել ու ուղարկել Ռուսաստան: Չգիտեի, թե դա որտեղ է: Կարող ա էն տատիս ասած քաղաքակիրթ մարդիկ էնտեղ էին ապրում: Հայրս էլ քաղաքակիրթ մարդկանց պես լեգենդ դարձավ, նրա մասին էլ մայրս էր պատմում: Ու էսպես իմ մտապատկերում երկու էտալոն ձևավորվեց: Մեկը քաղաքակիրթ մարդն էր, մյուսը հայրս: Երկուսն էլ մտացածին էին… Քաղաքակիրթներին թողեցի մթության մեջ տատիցս լսած պատմություններում, հայրս ինքն ինձ թողեց` լամպի աղոտ լույսով թաթախված, սուտ քուն մտած, ինչպես անում էի սովորաբար:
…Ես հետո արթնացա:

Share Button

Մեկնաբանել

Ձեր էլ. փոստի հասցեն չի հրապարակվելու: Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>