«

»

Մար 03 2014

Տպել Գրառում

Սիրանույշ Օհանյան | ՎԵՐԱԴԱՐՁ

Սիրանույշ Օհանյան

Սիրանույշ Օհանյան

-Դարն ա տենց,- պատասխանում է նա:

Հնարավո՞ր է նայել նրան ու նրա միջով տեսնել դարը: Նա գոյություն չունի, կամ էլ նրա գոյությունը թափանցիկ շնչավորություն է, որը լցվում է դարով ու ոչնչով  չի առանձնանում: Տենց: Հոպա՛գանգա՛մսթայլ:

– Թե չէ մեզ ըտենց էիք դաստիարակել,- բաժակի պատերին զարնվող գդալի զայրացած զնգզնգոցից բարձրանում է Կարի՝ համր մնալու վճռականությունը  խախտող  ձայնը:

– Բայց ձեզ ո՞վ ա մանիկյուր քսել,- զարմանում է մորքուրը:- Սպասի, էրեխա ունենաս, կտեսնես, որ քո ձեռը չի…

– Իմ էրեխան ո՛չ  մաշա ա նայելու, ո՛չ գանգամսթայլ ա լսելու: Ո՛չ էլ գազով սոկ ա խմելու: Ոչ էլ էս տարիքում մանիկյուր են դեմ տալու իրան…

– Հա՜, կտեսնե՜նք, կտեսնե՜նք: Սպասի՜, ես քեզ կհիշեցնե՜մ: Կտեսնե՜նք ինչ կիսուր ես ունենալու…

Դարի ձեռնասուն մանուկներին համահարթեցրած  գլանը  երկու կանանց հայացքների միջից  ցատկում  է օդ, գլորվում առաջ: Հետ քաշվիր, կամ պառկիր, կամ կուրծքդ խրոխտ դեմ տուր:

– Ինչ կիսուր էլ որ ունենամ, մարդո՛ւս հետ եմ ամուսնանալու…

– Ո՜ւֆ, ամա՛ն, ե՞րբ ես դու խելքի գալու ախր: Տե՛ր Աստված, թե ինչի էս էդքան գիր ու գրականություն կարդաց, որ ըսենց դառավ…

– Է, ձեզ ով էր ասում՝ ամբողջ օրը ասեիք դա՛ս սովորի, գի՛րք կարդա՛:

– Հա, ես եմ մեղավոր, բա ոնց, էլի՛ ես եմ մեղավոր, որ իմ թայերը թոռներին դպրոց են տանում, իսկ ես մինչև կեսգիշեր պուպուի պես մենակ նստում  եմ, որ աղջիկս տուն հասնի հերթական հարբեցողությունից…

Վերջին բառերը հարվածում են շրխկացող դռանը, հետ ցատկում:  Դուրս նետված Կարի հետևից կայծակնորեն հասնում են նոր բառեր, կախվում ականջներից,  խլվլոցով լցվում գլուխը: Լենուլի լացը կտրում է մոր խոսքի հեղեղը:  Խե՜ղճ երեխա, վախենում է աղմուկից: Ոչինչ, կսովորի:  Կարն իջնում է աստիճաններով՝  պատկերացնելով, որ քույրերը  առանց ֆռթացնելու, լուռ խմելու են գոլացած կոֆեն կամ ձեն-ձենի տված  թողնելու են սառչի՝  մեկը բարկությունը ընդմիջող դժբախտ հոգոցներով,  մյուսը՝  երջանիկ տատությունը էմպատիայի տակ քողարկելով:

Փողոցը լղոզված է:   Կարն արագընթաց մխրճվում է մառախուղի մեջ ու տարտամորեն անհետանում: Մայրը փակեց լուսամուտը:

 

Այգին ամայի էր, ծառերն ու ձյունը՝ մշուշում միավորված: Կարը նայեց ձյան տակից տեղ-տեղ դուրս  պրծած տերևներին: Համատարած սպիտակի մեջ վառվող չորացած արևագույնը կուրացեց: Հիշեց: Կանաչ համազգեստավորները լայն ու կարճ թիերի օգնությամբ  տերևաթափի մնացորդները թաքցնում  էին հսկայական  պարկերի մեջ : Տերևները ժպտում էին Նարի նման՝ փափուկ ու  համակերպված: Նարը ժամերով կարող էր նայել աշնան հոգևարքին: Կարի սիրտը ճմլվեց: «Բոլոր տերևները տանում են,- գլխի ընկավ նա,- չե՛մ թողնի, որ ջնջեն աշունը»:  Սկսեց ոտքերով ցրիվ  տալ սև խոռոչում թաղելու  համար դիզած  կույտը:

-Հե՜յ,- գոռաց կանաչ համազգեստը,- էդ ի՞նչ ես անում:

Կարը մոտեցավ մյուս կույտին:

-Աղջկե՜րք, հասե՜ք,- ճչաց համազգեստը:

Կարը վազեց ծառի մոտ ու ամուր գրկեց բունը՝ աչքերը փակ, թիկունքը վտանգին մեկնած:

Ձայները մոտեցան: Կարը սպասում էր, որ դրանք սկզբում կխոշտանգեն լսողությունը, հետո, ամոթանքի կեղտաջրով ողողելու հետ մեկտեղ, կբացահայտեն իր թաղային և ցեղային պատկանելությունը, ապա ինքը կպոկվի ծառից ու գլուխը թևի տակ պահած կփախչի՝ ականջներում տանելով մորը հասցեագրված բարեպաշտ կարեկցանքը: Կատաղի ճիգով նա ամուր հենվեց ոտքին, ձգեց  ձախ ձեռքը վերև՝ երազելով մողեսի մագլցելու կարողությունների մասին,  և անշարժացավ՝ ձուլվելով  կեղևի նախշերին: Ձայները խլացան: Կարը փորձեց շրջել գլուխը, բայց գլուխը չկար, ձեռքերն ու ոտքերը չկային, մարմինը չկար: Ծառամաշկի մեջ ներծծվելով՝  նա աննկատելիորեն հասել էր միջուկին և հիմա վերև էր բարձրանում ծառի անհամար երակներով՝ մտածող մոլեկուլների համախմբի վերածված: Կարը փորձեց կանգնեցնել վերելքը և կարողացավ. «Ուրեմն կամքս իմն է»,- մտածեց: Ծիծաղեց, և ծառի կեղևով նկատելի դող անցավ, վերևում ճյուղերը խառնվեցին: Կանաչ համազգեստները հետ-հետ գնացին, նայեցին իրար:

– Ի՞նչ եղավ,- ասաց մեկը,- հո գետնի տակ չանցա՞վ:

– Գետինը մտներ, ավելի լավ էր,- հստակ լսեց Կարը,- մեր վերևի թաղի Համոյի աղջիկն էր, ճանաչեցի:

– Անճարակի մեկը դուրս եկավ Անոն, չկարեցավ վախտով մինուճարին պսակի:

– Հիմիկվանների հետ դժվար ա, աման, մեր նման չեն:

– Բայց հո գետնի տակ չանցա՞վ:

– Ֆոկուսնիկ կլինի, տղես ասում էր՝ շատ ա կարդում, մի տեսակ էն չի…

– Ամա՜ն, ես էլ մտածում եմ էս ինչ անշնորհքություն ա անում…

– Դե ասա ծալը պակաս ա, էլ ինչ անշնորհք…

-Գոնե ծնողների մասին մտածի…

Կարը ծամածռեց  դեմքը, այսինքն՝ շարժվեց այնպես, որ եթե մարմին ունենար, դեմքի մկանները  պերճախոսությամբ կլռեցնեին համազգեստներին: Ծառի կեղևով նորից դող անցավ, ճյուղերը վերևում իրար բախվեցին:

-Քամին ա,- սարսռաց մեկը,- լավ, աղջկերք, գնացինք:

Կարը չլսեց. մազանոթներով բարձրանում էր վերև՝ ճյուղերի ծայրերից աշխարհը տեսնելու:

 

Մայրն ամեն օր գալիս է: Մոտենում է արագաքայլ, դանդաղում: Կամաց հասնում է բնին, նայում դիմացը՝ կեղևին, հետո վերև՝ սաղարթին: Տերևները  խշշում են:

-Եկա, բալես,- ասում է նա:

Տերևները խշշում են:

Մոր աչքերի արցունքը ներքև է ձգտում: Նա կախում է հոգնած գլուխը, վեհերոտ շուրջը նայում, նստում կապտականաչ խոտին: Հենվում է ծառաբնին: Կարն զգում է նրա մարմնի ջերմությունը: Էլ չի բարկանում: Մայրը երկար լռում է, հառաչում: Տերևները խշշում են:

– Գլխիդ մեջ քամիները անպակաս են…

– Հիմա էլ ձգվել ես բարձր-բարձր…

– Ամեն ինչից ուզում ես հեռու մնաս…

– Ամպերի հետևից ես գնում…

– Գոնե պտղատու ծառ դառնայիր…

– Ծիրանի ծառ… գոնե ծառից պտուղդ վայելեի…

– Գոնե փոքր լինեիր, գրկեի, տուն տանեի…

– Ստվերդ՝ մուգ ու ցուրտ, մրսում եմ…

Տերևները խշշում են: Տերևները խշշում են: Խշշում են: Խշշում:

Կարը վերուվար է անում անհանգիստ, սնդիկի պես: Իջնում է, կուտակվում կեղևի տակ՝ մոր թիկունքի մոտ:  Նարի ժպիտը տարածվում է իր  և մոր միջև: Նարն էլ մոր ուզած պտուղը  չէր տա, նա էլ սոսի կդառնար:  Պտուղը  ուտել չէր լինի, ծաղիկը հոտոտել չէր լինի: Նարը իրենից բարձր կլիներ, իրենից կանաչ, իրենից տերևազարդ: Նրա սոսափը հասկանալի կլիներ իրեն: Ծիրանենու հետ չէին համեմատվի:  Մայրը չէր հասկանա: Նարն էլ պտուղ չէր տա: Պիտանի պտուղ: Մայրը չի հասկանում: Գնում է: Մայրն էլ է Նարի նման: Չեն  հասկանում իրեն: «Տարօրինակ է,- մտածում է Կարը,- էլ չեմ սիրում նրան, բայց հիշում եմ սիրով: Սիրում եմ  իմ սիրելը, մեկ էլ ինձ՝ երբ նրան սիրում էի:» Նարը՝ հեռու և խորթ, պոկված իրենից, բայց ինքը՝ կպած սիրուն, որ բաժանեց իրեն և Նարին:

 

Նարը հեռու է: Նարը անհասանելի է: Նարը չկա:

Արմատները բնից երկար են, շատ երկար:  Կարն իջնում է նրանցով՝ խոր ու ավելի խոր: Մարմինը հոսանքի վերածելը անասելի հաճույք է ու անպատկերացնելի հնարավորություն՝ լինել բոլոր արմատներում, տարածվել բոլոր ուղղություններով, միաժամանակ մի քանի վայրերում՝ երակների  ցանցում հոսող արյան պես Կարը գնում է: Մութ է շուրջը: Հող և զեռուններ: Անցնում է հողի միջով,  քարի միջով,  մետաղի միջով: Հրի ու ջրի միջով է անցնում, հեղուկների և գազերի միջով: Տաք է:   Ամեն ինչ տեսնում է, բայց ոչինչ չի հասկանում:  Կրակի միջով է անցնում:

Մեկն ընդառաջ է գալիս:

– Դո՞ւ, այստե՞ղ,- ասում է Կարը:

– Եկա՞ր,- ասում է Նարը:

– Ո՞նց հասար այստեղ:

– Ասում են՝ հոգին լավ է վառվում, եկել եմ բախտս փորձեմ:

Կարը նայում է Նարին: Չի փոխվել Նարը: Փոխվել է: Դժվար է ասել: Կապույտ բոցերը շարունակ նոր կերպարանք են տալիս նրան:

-Չի ցավո՞ւմ,- հարցնում է Կարը:

– Միայն երբ ես եմ ուզում, իսկ ես չեմ ուզում:

– Ինչո՞ւ այսպես եղավ, Նար: Ի՞նչ իմաստ ունի այս ամենը:

– Ի՞նչ իմաստ ունի տերևի դեղնելը կամ ձվի դեղնուցը: Ի՞նչ իմաստ ունես դու:

– Ինչ իմաստ ունեմ ե՞ս:

– Դու: Ես: Մենք: Այս բոցերը: Ջրածնի ատոմը: Երկնքի կապույտը: Ի՞նչ իմաստ ունեն:

Բոցերը խաղում են Նարի հետ, փոփոխում նրան: Կարը՝ արմատների ապահովության մեջ, վախենում է անդադար այրվող Նարի համար: Մի՞թե չի ցավում: Մի՞թե բավական է ուզել, և չի ցավի:

– Հասկացիր, Կար, աշխարհը հնարավորությունների  բազմություն է: Դու աշխարհի հնարավորություններից մեկն ես: Իմաստը դու ես:  Դու կաս՝ քո բոլոր հարցերի պատասխանը:  Ես կամ՝  ամեն ինչի իմաստը: Իմաստը  հնարավորություն է: Մենք…

– Ուզում եմ գալ քեզ մոտ…- ասում է Կարը:

– Արի՛:

– Վախենում եմ:

Նարը փչում է: Արմատներն անհետանում են: Կապտականաչ հրդեհը հարձակվում է Կարի վրա,  կլանում: Նարը պարուրում է Կարին: Կարը չի տեսնում: Այրումից կուրանալով՝ նետվում է հետ, հեռու, վերև: Հետապնդումից սարսափած՝ ակնթարթորեն հայտնվում է սառը ձմեռային օդում: Մառախուղ է, աղոտ ծառեր, ձյան տակից դուրս պրծած չոր տերևներ:

 

Share Button

Մեկնաբանել

Ձեր էլ. փոստի հասցեն չի հրապարակվելու: Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>